Blog van zsazsa

Moleskine pour toujours

Vorige week hoorde ik het weer tijdens een avond met Susan Smit. Zij zat op een podium haar nieuwste boek 'Vloed' te promoten. Op dit soort avonden wordt altijd de vraag gesteld hoe een boek nu is ontstaan. En meestal antwoordt de schrijver in kwestie dat een boek begint met het noteren van gedachten, invallen of herinneringen. Susan is op dit punt geen uitzondering. 'Moleskineboekjes vol' vertrouwt ze haar publiek toe. Susan schrijft niet zomaar in een notitieboekje maar in een echte Moleskine. Ook op haar website laat ze weten niet zonder het zwartlederen notitieboekje te kunnen. 'Omdat mijn hoofd overloopt van ideeën. Ik kan alleen in mooie boekjes schrijven'. En dat kunnen voor haar alleen maar Moleskines zijn.

Tegenwoordig lijkt geen boek meer te worden geschreven zonder dat Moleskine aan de basis ligt. Ook Tommy Wieringa gaat niet op pad zonder de Moleskine reporter. Volgens Wieringa heeft dit notitieboekje als voordeel dat deze goed openvalt.
'Kun je met één hand schrijven terwijl je jezelf vasthoudt in een bus' vertelt Tommy in het programma ‘De zomer draait door'. Normaal is het noemen van producten strafbaar bij de publieke omroep maar Tommy mag Moleskine vrijuit noemen. Het gaat hier immers om het wordingsproces van een kunstwerk. Dat is per definitie boven alle commercie verheven. De liefde tussen Wieringa en Moleskine is relatief pril. In 2005 schreef hij nog in de Volkskrant dat Moleskines niet handig waren. De boekjes zouden snel uit elkaar vallen. Na een paar slechte ervaringen viel hij weer terug op zijn vertrouwde notitieboekjes uit Duitsland die hij per tien stuks in een reform boekwinkel zou kopen. Inmiddels staat de schrijver bekend om zijn fetisjistische omgang met Moleskine notitieboekjes. Hij zou niet meer zonder kunnen en laat zich bij de keuze van een broek leiden door de grootte van de achterzak. Want daar moet wel zijn favoriete notitieboekje in passen. Wat heeft toch zijn liefde voor Moleskine weer doen opbloeien?
Ook Manon Uphoff laat in diverse interviews de naam van het notitieboekje vallen. Zij heeft de boekjes in vele soorten en maten - ‘met lint en extra opbergvak’-. En wijlen Simon Vinkenoog schreef vlak voor zijn dood dat hij nog 29 pagina’s in zijn zwarte Moleskine notebook had geschreven. Hoe dat schrift er precies uit zag, wilde hij de lezers op zijn website ‘Kersvers’ niet onthouden.
‘Op de tuin, ons Buitenzorg-park, heb ik voortdurend bij de hand een moleskine zwart leer gebonden notitieboek, 12 1/2 x 20 cm., 100 gelijnde pagina's waarvan twintig al volgekrabbeld. Voorbereidende notities, fun in progress’.
Wat hebben - of hadden- deze schrijvers toch met Moleskine?

Moleskine presenteert zich graag als the legendary notebook. Inmiddels is nagenoeg bekend dat allerlei grootheden als Picasso en Hemingway gebruik maakten van deze boekjes. In 1986 sloot de laatste fabrikant van deze boekjes zijn deuren. Gezien het belang dat tegenwoordig aan een Moleskine wordt toegekend, zou je verwachten dat in die tijd een hele generatie schrijvers en kunstenaars tegen dit rampzalige besluit te hoop liep. Volgens de legende was alleen Bruce Chatwin ontdaan toen zijn vaste leverancier de woorden uitsprak: ‘Le vrai, Moleskine n’est plus’. Tien jaar later bracht een Milanese uitgever het Franse boekje weer in productie. En met succes. Moleskine is onder creatievelingen -of zij die dat menen te zijn- inmiddels onaantastbaar geworden. Wie wil nou niet met zulke illustere voorgangers tot de Moleskine community horen? Zou dat de reden zijn dat Nederlandse schrijvers zich zo positief uitlaten over dit simpele boekje dat met succes zijn huid relatief duur weet te verkopen? Of gaat het hier om een ingenieuze reclamestrategie waar schrijvers tegen betaling Moleskine noemen als zijnde een noodzakelijke voorwaarde in hun creatieve proces?

Een miljoen Nederlanders wil een boek schrijven of is daar al mee bezig. Voorwaar een interessante markt voor de legendarische notebook. Helemaal als schrijvers de schare hongerige amateurschrijvers voorhouden dat een goed boek begint bij dit notitieblok.
Moleskines zullen vast fijne boekjes zijn. Net zoals er fijne en minder fijne pennen bestaan, ook al hoor ik daar zelden een schrijver over.
Ik heb niets tegen schrijvers die reclame maken. Slechts een enkeling kan immers echt van zijn royalty’s leven. Maar als ze het doen (en dat is wel mijn indruk), laten ze daar net als een profvoetballer voor uit komen. Dat is misschien minder romantisch of legendarisch maar wel helder. Dan kan ik dat gedweep met deze boekjes tenminste ook een plaats geven.