Start » Dossier » Herkomst van spreekwoorden en gezegden

Herkomst van spreekwoorden en gezegden

Achtergrond van ‘de mussen vallen dood van het dak’

Herkomst van ‘de mussen vallen dood van het dak’

14 Augustus 2017

Achtergrond van ‘de mussen vallen dood van het dak’Wanneer het heel warm is zeggen mensen vaak dat het zo warm is dat de ‘mussen dood van het dak vallen’. Over deze uitdrukking bestaat veel onduidelijkheid. Zo sprak Hildebrand in de jaren ’30 van de 19e eeuw over ‘mosschen’ in plaats van mussen en kunnen mussen best goed tegen de hitte. 

Herkomst van 'het spits afbijten'

Herkomst van 'het spits afbijten'

7 Augustus 2017

Herkomst van 'het spits afbijten' Wanneer je je als eerste blootstelt aan gevaar of ergens als eerste aan begint en het daarmee gemakkelijker maakt voor de mensen na jou, kun je zeggen dat je ‘het spits afbijt’. Deze uitdrukking is al honderden jaren oud en heeft te maken met oorlog voeren. Maar over wat voor spits gaat het hier en waarom is het bij deze uitdrukking oorspronkelijk ‘het spits’ en niet ‘de spits’?

Herkomst van ‘tegen de lamp lopen’

Herkomst van ‘tegen de lamp lopen’

31 Juli 2017

Herkomst van ‘tegen de lamp lopen’Wanneer je ergens mee betrapt bent, kun je zeggen dat je ‘tegen de lamp bent gelopen’. Deze uitdrukking wordt bijvoorbeeld gebruikt wanneer je door de politie gesnapt wordt. ‘Tegen de lamp lopen’ wordt al sinds het begin van de 20e eeuw gebruikt in het Nederlands. Over de herkomst ervan bestaan twee verschillende theorieën.

Herkomst van ‘een veeg uit de pan krijgen’

Herkomst van ‘een veeg uit de pan krijgen’

17 Juli 2017

Herkomst van ‘een veeg uit de pan krijgen’Wanneer je van iemand op je kop krijgt, kun je dit uitdrukken door te zeggen dat je ‘een veeg uit de pan krijgt’. Deze uitdrukking is algemeen bekend in het Nederlands en bestaat minstens sinds de 17e eeuw, maar waar komt de zegswijze eigenlijk vandaan?

Herkomst van ‘wat een poespas’

Herkomst van ‘wat een poespas’

10 Juli 2017

Herkomst van ‘wat een poespas’Als je vindt dat ergens onnodig veel gedoe bij komt kijken of als iets een te ingewikkelde vertoning wordt, kun je stellen dat er sprake is van ‘poespas’. Dit woord bestaat al sinds de 17eeuw in het Nederlands en verwijst naar een gerecht. Waarom wordt te veel gedoe eigenlijk zo genoemd?

Herkomst van 'een rib uit mijn lijf'

Herkomst van ‘een rib uit mijn lijf’

3 Juli 2017

Herkomst van 'een rib uit mijn lijf'Wanneer je iets heel duurs hebt gekocht en je dit financieel eigenlijk niet goed kon veroorloven, kun je zeggen dat de aankoop ‘een rib uit je lijf was’. Deze uitdrukking wordt al eeuwen gebruikt in de Nederlandse taal en heeft te maken met Genesis, het scheppings-verhaal uit de Bijbel.

Herkomst van 'aan het eind van je latijn zijn'

Herkomst van 'aan het eind van je Latijn zijn'

26 Juni 2017

Herkomst van 'aan het eind van je latijn zijn' Wanneer je echt niet meer weet wat je moet zeggen of ten einde raad bent kun je dit uitdrukken door te zeggen dat je ‘aan het eind van je Latijn bent’. Een andere betekenis van de uitdrukking is dat iemand bijna dood is. Deze uitdrukking wordt in het Nederlands vaak gebruikt en vindt zijn oorsprong in de 16e eeuw, in de Franse taal. 

Herkomst van ‘iets aan de wilgen hangen’

Herkomst van ‘iets aan de wilgen hangen’

19 Juni 2017

Herkomst van ‘iets aan de wilgen hangen’Wanneer je ergens definitief mee stopt, kun je dit uitdrukken door te zeggen dat je het ‘aan de wilgen hangt’. Zo kan een voetballer die met voetballen stopt, zeggen dat hij ‘zijn voetbalschoenen aan de wilgen hangt’. Deze uitdrukking bestaat al eeuwen in de Nederlandse taal en vindt zijn oorsprong in een Bijbelse Psalm over het Babylonische Ballingschap in de 6e eeuw voor Christus.

Herkomst van ‘op de fles gaan’

Herkomst van ‘op de fles gaan’

12 Juni 2017

Herkomst van ‘op de fles gaan’Wanneer een bedrijf failliet gaat, kun je dit uitdrukken door te zeggen dat het ‘op de fles gaat’. Deze uitdrukking is algemeen bekend in het Nederlands en vindt zijn oorsprong waarschijnlijk in de middeleeuwen. De herkomst van het woord heeft te maken met het Italiaanse woord ‘fiasco’. 

Herkomst van ‘van de prins geen kwaad wist’

Herkomst van ‘van de prins geen kwaad wist’

6 Juni 2017

Herkomst van ‘van de prins geen kwaad wist’ Wanneer je je van geen kwaad bewust bent of niet in de gaten hebt dat je iets verkeerd gedaan hebt, kun je dit uitdrukken door te stellen dat je ‘van de prins geen kwaad wist’. Hiermee houd je je eigenlijk een beetje van de domme. De uitdrukking stamt uit de 17e eeuw en verwijst waarschijnlijk naar het huis van Oranje. Wat voor verhaal zit er eigenlijk achter deze uitdrukking?

Herkomst van ergens ‘de draak mee steken’

Herkomst van ergens ‘de draak mee steken’

29 Mei 2017

Herkomst van ergens ‘de draak mee steken’Wanneer je iets belachelijk maakt, kun je dit uitdrukken door te zeggen dat je ‘er de draak mee steekt’. Deze uitdrukking wordt al eeuwen gebruikt in het Nederlands en vindt haar oorsprong in de 11de eeuwse legende van Sint-Joris en de draak.

Herkomst van ‘iemand links laten liggen’

Herkomst van ‘iemand links laten liggen’

22 Mei 2017

Herkomst van ‘iemand links laten liggen’

Wanneer je geen aandacht besteedt aan iemand kun je dit in het Nederlands uitdrukken door te zeggen dat je hem ‘links laat liggen’. Dit komt omdat links oorspronkelijk werd gezien als ‘de slechte kant’, de term ‘links’ stond voor onhandigheid of zelfs ongeluk.

 

Schrijfles van topredacteuren? Kom naar de Schrijven MAgazine Schrijfdag 2017!

Kom naar de Schrijven Magazine Schrijfdag 2017!

Bestel je tickets!
Moleskine cadeau? Neem nu een abonnement op Schrijven Magazine!

Gratis Moleskine opschrijfboekje bij een abonnement op Schrijven Magazine!

Bestel nu!
Ook voor dichters: Schrijven Magazine

In ieder nummer van Schrijven Magazine interviewen we een dichter over het schrijfproces!

Word abonnee!
Geef Schrijven Magazine cadeau! (Beeld: SXC)

Geef Schrijven Magazine cadeau!
(en krijg zelf ook een presentje) 

Bestel nu!