Film van de week: J'ai tué ma mère

Debutanten worden niet alleen in de boekenwereld met extra aandacht gevolgd, ook in de filmwereld is een debuut het signaal voor velen om extra op te letten. Dat gebeurde ook met de jonge Frans-Canadese filmauteur Xavier Dolan, die met 'J'ai tué ma mère' een genadeloos portret maakte van een rebel without a cause - maar wel met een tamelijk irritante moeder.

Wat Dolan geweldig doet (hij won prijzen in Cannes en Rotterdam) is de situatie meteen op scherp zetten. Honderden, duizenden moeders wekken de ergernis van pubers en adolescenten op ('ruim je rommel op', 'waar kom je vandaan?', 'doe iets aan je haar!'), maar alleen de grootste kunstenaars (Gerard Reve, J.D. Salinger) kunnen daar echt iets bijzonders van maken.

De eerste regel is altijd dat de waarheid in de overdrijving schuilt. Een irritante moeder is niet zomaar irritant, die haalt je het bloed onder de nagels vandaan. Niet om wat ze doet, maar om wat ze is. Zo heeft de moeder van hoofdpersoon Hubert in 'J'ai tué ma mère' kruimels om haar mond die ze niet wegveegt. Kruimels! Te vies voor woorden! Als je zulke kleinigheden opblaast en daar al in het begin van de film een tijdlang bij stilstaat (denk ook aan het smakkende eten van Vader Van Egters en de appelbessenwijn uit 'De avonden' van Gerard Reve), dan is de sfeer getekend: hier zal iemand zo aanstonds exploderen en een mes in de rug van zijn moeder steken.

Regel twee is dat je moet laten voelen wat de hoofdpersoon ook voelt. Reve deed dat in 'De avonden' met verveling . Na honderd pagina's ben je als lezer zo verveelt van alle non-verwikkelingen en non-gesprekjes dat je bijna hetzelfde ondervindt als de hoofdpersoon. Houdt het dan nooit op? De monotonie van 'De avonden' is dan ook zijn belangrijkste wapen.

Hetzelfde gebeurt met de irritatie van Hubert in J'ai tué ma mère'. Die slaat halverwege op de toeschouwer over. De film zelf zorgt voor die irritatie: het voortdurende geswitch van standpunt, de hak-op-de-tak-vertelling, de reacties van Hubert: langzamerhand voel je de woedende irritatie in je lijf sluipen. Show, don't tell, niets anders dan dat.

Meer informatie

Trailer:

- Alle films van de week
- Meer video's op het Schrijven Online Youtube-kanaal