Start » Forum » Themaforums » Vraag het de schrijfdokter » Verandering van perspectief

Verandering van perspectief

10 reacties [Laatste bericht]
Nancy Bastiaans
Laatst aanwezig: 3 uren 47 min geleden
Sinds: 21 Mrt 2017
Berichten: 967

Verandering van perspectief

Hallo schrijfdokter

In onderstaande tekst heb ik in de laatste zin het perspectief veranderd, bewust. Ik vond het zelf leuk om hiermee afstand te nemen van de HP en de lezer van ' bovenaf' te laten kijken wat er speelt. Nu werd ik hierop geattendeerd in die zin dat dit ' vreemd' is. Het viel mij op dat dit vaker als feedback op stukken wordt gegeven. Is dit inderdaad fout, zijn er regels? Alvast bedankt voor een reactie. Groet Nancy

#143 Jaloezie ( black out)
Jaloezie

Geleidelijk transformeerde mijn, altijd in spencer geklede, elektricien zich tot iets tussen Magnum en Don Johnson in, inclusief sportauto. De maat was vol toen ik berichtjes van een vreemde vrouw in zijn telefoon had gelezen. Hij beweerde dat ze van zijn zus afkomstig zijn. Dwaas.

Ik laat de elektronische rolluiken naar beneden zakken. Het is nu dan wel een stuk koeler maar ook pikdonker en het licht is ook nog uitgevallen. Op de tast vind ik de stoppenkast. De zaklamp die daar altijd heeft gelegen is weg. Ik raak niet in paniek, met mijn smartphone kan ik ook wat zien. Ongelofelijk net nu, helemaal leeg.

Er is geen zekering gesprongen dat heb ik gevoeld. Uitgeput en vele blauwe plekken verder laat ik me in een stoel zakken. Mijn hand rust op mijn schoot als ik een langwerpig voorwerp voel. Wat ben ik toch stom. Ik vis de aansteker uit mijn broekzak en kan eindelijk de waxinelichtjes uit de kast pakken. Als ik er een aansteek zie ik een brief liggen en lees 'Lieve broer, wat ben ik blij dat ik je heb gevonden. Het DNA onderzoek heeft uitgewezen dat we volle broer en zus van elkaar zijn. Ik hoop je snel te ontmoeten. Liefs Marieke.'

Ik heb dan nu wel kaarslicht maar ook veel spijt dat ik mijn grote liefde de deur uit heb gezet. Nu zit ik hier alleen. Mijn voorraad is hooguit toereikend voor een paar dagen. Wie gaat mij vinden? Hoe lang zou het duren voordat iemand mij mist?

Twee ellendige dagen later springt alles weer aan. Op datzelfde moment scheurt een sportauto weg van de plek waar de gemeentelijke elektriciteitskast staat.

Reacties

Hay
Laatst aanwezig: 2 uren 2 min geleden
Sinds: 1 Dec 2004
Berichten: 2837

Alles kan, zo lang je er maar voor zorgt dat de lezer het gelooft. Of dat zo is, zou ik op basis van die laatste twee zinnen niet durven zeggen. Het gaat om de indruk die het verhaal als geheel achterlaat.
Het verschil tussen een ik-perspectief en een 'alwetende verteller' is wel erg groot. Ik zal het zelf niet zo snel binnen één verhaal afwisselend gebruiken, tenzij ik er een duidelijke reden voor zie.

PS:
Ik zie ineens dat je vraag aan de 'schrijfdokter' gericht is. Die bevoegdheid mis ik helaas. Ik hoop dat je toch iets aan mijn reactie hebt. wink

Nancy Bastiaans
Laatst aanwezig: 3 uren 47 min geleden
Sinds: 21 Mrt 2017
Berichten: 967

Hallo Hay, dankjewel voor je reactie. Zeker waardevol! Dat ik mijn vraag aan de schrijfdokter richt is omdat ik vrij nieuw ben op dit forum en ik niet wist dat ' niet gediplomeerden' hier ook feedback geven wink . In deze tekst vind ik hetzelf bij nader inzien ook een noodgreep van me om het plot te kunnen verklaren. Daarom inderdaad niet zo geloofwaardig. Zijn er voorbeelden waarbij het wel kan? Groet Nancy

Hay
Laatst aanwezig: 2 uren 2 min geleden
Sinds: 1 Dec 2004
Berichten: 2837

Het bekendste voorbeeld dat in me opkomt is 'De avonden' van Gerard van het Reve. Daarin wordt met regelmaat een alwetende verteller ingeschakeld.
Als je er meer over wilt weten, kun je ook een schrijfboek raadplegen. In de serie van uitgeverij Augustus bijvoorbeeld 'Personages, conflict, perspectief' van Frans Stüger.
'The power of point of view' van Alicia Rasley gaat er uitvoeriger op in, maar dat is wel in het Engels. Ik moet het nog altijd een keertje helemaal lezen.
Succes, Nancy!

Nancy Bastiaans
Laatst aanwezig: 3 uren 47 min geleden
Sinds: 21 Mrt 2017
Berichten: 967

Dankjewel Hay voor de goede tips.

janpmeijers
Laatst aanwezig: 3 uren 37 min geleden
Sinds: 8 Mrt 2013
Berichten: 4919

@Hay,

Citaat:

Het bekendste voorbeeld dat in me opkomt is 'De avonden' van Gerard van het Reve. Daarin wordt met regelmaat een alwetende verteller ingeschakeld.

'De avonden' is geheel geschreven in de 3e persoon - er zit geen wissel van perspectief in.

Hay
Laatst aanwezig: 2 uren 2 min geleden
Sinds: 1 Dec 2004
Berichten: 2837

Toch wel, Jan. Na de eerste paar regels al. Maar verder heb je gelijk. De rest is helemaal in de derde persoon, zie ik, nu ik het boek er nog eens op nasla. Het is te lang geleden dat ik het las. Blijkbaar was alleen het begin blijven hangen.

Eminem
Laatst aanwezig: 14 weken 3 dagen geleden
Sinds: 25 Mrt 2017
Berichten: 46

Beste Nancy,

Een perspectiefwissel kan prima in een verhaal of boek. Bonita Avenue van Peter Buwalda wordt verteld vanuit drie verschillende personages (Joni, Siem en Aaron), waarbij het altijd duidelijk is welk personage er wordt gevolgd.

groetjes Eminem

Nancy Bastiaans
Laatst aanwezig: 3 uren 47 min geleden
Sinds: 21 Mrt 2017
Berichten: 967

Hallo Eminem dankjewel voor je reactie. thumbsup Groet Nancy

Leonardo Pisano
Laatst aanwezig: 2 uren 52 min geleden
Sinds: 7 Nov 2010
Berichten: 2697

De belangrijkste vraag is waarom je van perspectief wilt veranderen. De lezer zit in het hoofd van een personage en omschakelen is verwarrend, haalt hem/haar uit de fictieve (fictionele) droom. Noodzakelijk is om een verandering duidelijk te markeren, bijvoorbeeld door verandering van hoofdstuk.

Ik heb in mijn komende roman Noblesse Oblige een scène waar ik middenin van perspectief verander. Er zit een beetje overlap in (dezelfde gebeurtenis vanuit een ander perspectief verhaalt). Proeflezers vonden het geen van allen verwarrend.

Auteur van Achter de nevel // www.leonardopisano.nl Mede-auteur van Mosterd voor de maaltijd (over schrijven van dialogen) - maritschrijft.com/mvdm 

Harryhol
Laatst aanwezig: 3 dagen 13 uren geleden
Sinds: 26 Jul 2010
Berichten: 1501

Doorgaans verandert een verhaal niet van de ik-vorm naar de hij-vorm. Ik zeg doorgaans, want er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen.

Schrijven vanuit de 'ik' zet je eigenlijk gewoon vast in het hoofd van de hoofdpersoon. Een wissel van ik naar 'alwetend' is bijna altijd stijlbreuk.

Als je verhaal meerdere perspectieven nodig heeft, schrijf je dat bijna altijd in de derde persoon. Dus de hij-vorm (of zij-vorm).

En als je van perspectief wisselt, zorg je voor een duidelijke onderbreking, bijvoorbeeld door een witregel of door een nieuw hoofdstuk te starten.

In dit specifieke voorbeeld werkt het niet zoals je het nu doet. De wissel is onnatuurlijk en verwarrend. Weet de ik-persoon van het wegrijden van die elektricien? Het lijkt nu wel zo. Alsof de ik-figuur het zelf waarneemt, terwijl je eigenlijk naar een alwetend perspectief schakelt.

Dat is stijlbreuk, omdat het verwarring zaait.

De oplossing: ofwel schrijf het verhaal in de derde persoon, in een beperkt of alwetend perspectief, ofwel verzin een manier waarop de ik-figuur alles zelf kan waarnemen wat nodig is voor het verhaal.

Een 'ik' heeft veel beperkingen. Je kunt niet weten wat ergens anders plaatsvindt, wat anderen denken of ervaren, en je kunt nooit iets vertellen dat de hoofdpersoon niet zelf kan zien/ervaren.

Als jouw verhaal niet kan werken met die beperking, dan is je perspectief niet geschikt voor dit verhaal.

Iedere week de leukste schrijfwedstrijden? Meld je aan voor de Schrijven Nieuwsb

Meld je aan voor de Schrijven Nieuwsbrief.

Het is gratis!
succesvol met eigen beheer

Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Word vóór maandag 16.00 u. abonnee!...

Speciale aanbieding
Zo vind je de stem voor je personage

Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Word vóór maandag 16.00 u. abonnee!...

Profiteer nu!
topredacteur

Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Word vóór maandag 16.00 u. abonnee!

Speciale aanbieding