Handwerk

Hoofdredactioneel uit Schrijven Magazine 2 van 2008

Schrijven is handwerk. Er is weinig aan ons vak dat zich laat automatiseren. Op vrijwel alle andere vakgebieden hebben de computer en andere machines het werk voor een groot deel overgenomen, maar niet in het schrijfvak. Fotografen moesten vroeger urenlang in hun doka doorbrengen, met rood-, groen- en geelfilters werken en een lampje aandoen om een foto te solariseren. Dat werk is tegenwoordig voor het overgrote deel door softwareprogramma’s als Photoshop overgenomen. Filtertje, schuifje, klikklak, klaar. Je hoeft er niet eens je kamer voor te verduisteren. Hetzelfde overkwam tekenaars en architecten. Nijver handwerk met rothringpennen, passers en ijzeren linialen is tegenwoordig vervangen door grote computerschermen en digitale tekenpennen. Muziekmakers: van hetzelfde laken een pak – een paar drukken op de knop en je hebt een beat, een melodielijn, een aanzwellende roffel.

Wij zijn de dinosauriërs van de kunst. Personages kun je niet uit de computer halen, hoe graag de makers van pakketten als Dramatica Pro ons dat ook willen doen geloven. Plots zitten ook niet onder een knopje verborgen, evenmin als beeldspraak, metafoor of dialoog. We moeten het allemaal zelf doen.
Is dat erg? Nee, het is juist fijn. Omdat we alles zelf moeten doen, blijft elke zin, elke verhaallijn en elke monoloog uniek. Van elk stukje tekst is ons eigen handwerk altijd af te lezen. Alleen de productie, de distributie en de verkoop van een boek zijn door de computer en internet overgenomen. Dat heeft alleen niets te maken met ons werk, met het creatieve verbeeldingsproces dat aan elk stukje proza, poëzie of drama ten grondslag ligt. Uitgeven, ja dat vak is wel veranderd. Maar schrijven? Dat doen we nog steeds met woorden, zinnen en een hoofd vol verhalen.

Dat schrijven handwerk is, zien we ook aan de comeback van ouderwetse schrijfmethodes, zoals Moleskine-opschrijfboekjes, foliovellen en vulpennen. Zelfs de schrijfmachine schijnt her en der weer van het stof bevrijd te worden. Nog even en we slijpen de ganzenveren weer.
Maar vergis je niet: onze methode mag ouderwets zijn, de inhoud van ons werk is nog altijd van belang voor de tijdgeest. Van alle kunstenaars die op de televisie, de radio en in de kranten iets mogen vertellen, zijn het de schrijvers die veruit het vaakst aan bod komen. Voor een deel omdat ze zich doorgaans makkelijker en bloemrijker kunnen uiten dan de meeste componisten, schilders en beeldhouwers, maar voor een ander deel omdat ze altijd bezig zijn met de tand des tijds.

Ganzeveer en breedband – is er een mooiere combine?

- Louis Stiller