Schreeuwen

Hoofdredactioneel uit Schrijven Magazine 5 van 2008

'Schrijven is schreeuwen,' kopte Joost de Vries in het speciale Boekennummer van De Groene van begin september. In het artikel beschrijft de recensent zijn ervaringen met de jaarlijkse stroom debuten. Zijn conclusie is dat het geen wereldschokkende verhalen zijn die we in deze debuten lezen, en dat de boeken vaak afkomstig zijn van jonge vrouwen. Ook gaat het in deze boeken vaak over jonge vrouwen - 'vaak met moeilijke ouders'. Je schrijft over wat je bent.

Het is geen wereldschokkend nieuws dat De Vries ons brengt. Het is al vaker gezegd, en het zal in de komende decennia nog wel een paar keer aan de orde worden gesteld. Jonge vrouwen zijn de belangrijkste steunpilaren van de Nederlandse literatuur geworden. En ja, dat levert vaak 'herkenbare verhalen' op. Die gaan niet over oorlog, natuurrampen of zware criminaliteit, zoals De Vries ons meldt, maar over kleiner leed in en rond de huiskamer. Dat lijkt me ook logisch, want zoveel oorlogen of natuurrampen komen er ook niet in onze kleine lage landen voor. En met zware criminaliteit hebben vooral zware misdadigers, politie-agenten en Peter R. De Vries te maken - niet de gemiddelde inwoner van Lopik, Losser, of Lunteren.

Is de Nederlandse debutant té voorzichtig, te zeer gericht op de eigen achtertuin en te weinig op de grote wereld? Zelf lees ik voor dit magazine, maar ook voor de lol, zeker zo'n twintig tot dertig debuten per jaar, en als ik iets kan concluderen dan is wel het dat dé debutant niet bestaat. De horrorroman Bloedrood verloren van de zeventienjarige Boude Palindroom is in niets te vergelijken met de fijnzinnige verhalenbundel De weg naar Lethe van de 71-jarige oud-docent Bernhard Schut. En de twee kinderboeken die deze aflevering van Schrijven Magazine de rubrieken 'Het debuut' en 'Van passie tot publicatie' sieren zijn weer niet te vergelijken met Enne Koens debuutroman tot alles is gezegd over een vader die zijn dochtertje kidnapt, en op een bizarre zwerftocht door Europa meeneemt.

Het laatste debuut toont ook aan dat de conclusies van De Vries' met evenveel gemak onschadelijk kunnen worden gemaakt. Ja, Enne Koens is een jonge vrouw, en ja, ze is een jonge moeder met een kind, net zoals een van de twee hoofdpersonen uit haar roman. Maar ondertussen snijdt ze wel een belangrijk maatschappelijk probleem aan, durft ze een spannende road novel te schrijven die ons door Zuid-Europa voert, en debuteert ze gewoon met een ijzersterk debuut.

En Koens is niet de enige. Deze zomer las ik nog enkele andere ijzersterke debuten, waar het Hollandse binnenkamertjesrealisme volstrekt niet in voorkomt. Een daarvan, Victorie! van Coen Peppelenbosch mag wat mij betreft prijs op prijs winnen, want als stijl, structuur en inhoud van zo'n hoog niveau zijn, dan ben je meer dan een debutant. Dan ben je gewoon een goed schrijver.

Opvallend genoeg ontbrak Peppelenbosch aan het lijstje van Jeroen de Vries. En ook in de landelijke kranten zie je Victorie! niet terug in de literaire bijlages. Zul je altijd zien. Wordt er eens geschreeuwd, had je net je oren afgesloten.

- Louis Stiller