Zoveel water, zo dicht bij huis

Hoofdredactioneel uit Schrijven Magazine 2 van 2010

De naam Raymond Carver staat groot op het omslag van dit tijdschrift. Voor velen zal het een ‘wie-was-dat-ook-alweer’-ervaring zijn. Voor anderen is het smullen geblazen: eindelijk wordt de grote Amerikaanse korteverhalenschrijver weer eens in de schijnwerpers gezet. Waarom dit gebeurt, valt te lezen vanaf pagina 12.
Carver blijkt ons, ruim twintig jaar na zijn overlijden, nog heel veel te zeggen te hebben. Niet alleen vanwege zijn korte verhalen en de worsteling met zijn redacteur Gordon Lish. Maar vooral ook omdat hij een belangrijke schakel was in het Amerikaanse schrijfonderwijs. Creative Writing kun je tegenwoordig aan meer dan 350 universiteiten in de Verenigde Staten leren, en Carver speelde daar een belangrijke rol in.

Des te vreemder is het, dat je op geen enkele universiteit in Nederland verhalen, gedichten, essays, scenario’s of kinderboeken kunt leren schrijven. (Wel op diverse hogescholen – Rietveldacademie, Hogeschool van Amsterdam, Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht.) Maar een situatie zoals in Amerika, waarin je naast je studie Engels, Geschiedenis of Filosofie ook goed en serieus fictie kunt leren schrijven, bestaat in Nederland niet. Zakelijk schrijven moeten we. Papers, scripties, dissertaties, rapporten en notities vol argumenten, noten en jargon.
En dat terwijl je later in welke functie dan ook vrijwel dagelijks verbeelding, taalvermogen en compositietalent nodig hebt. Beleid maken? Website oppeppen? Een pr-campagne bedenken of een nieuwe politieke strategie uitstippelen? Daarvoor heb je verbeelding nodig, en taalvermogen en compositie. Maar ja, die creatieve vermogens heb je nergens leren gebruiken en versterken. Sterker nog: die heb je afgeleerd, tijdens je studie.

‘Zoveel water, zo dicht bij huis’, is de titel van een van Carvers verhalen. Al dat talent dat met dit beleid verloren gaat. Denkt men bij het ministerie van OCW wérkelijk dat creatief vermogen alleen op popacademies, toneelscholen en kunstacademies mag worden onderwezen?
Amerika’s bevolking is twintig keer groter dan de Nederlandse. Als er in de VS zo’n 350 universiteiten een volwaardige Creative Writing-opleiding hebben, dan zouden we er in Nederland zeker vijftien moeten hebben. Dat lijkt me een aardig programmapunt voor de verkiezingen van juni. Vijftien schrijfopleidingen aan evenzoveel universiteiten. Soms is het water zo dicht bij huis.