Start » Oefening » Het Fantastische Fotospel

Het Fantastische Fotospel

Het is volop zomer en de reisverhalen vliegen om je oren – het liefst met karrevrachten foto's erbij. ‘Daar staat mijn neef, achter die rots, zie je? Dé Hogeweg legt in haar workshops Reisverhalen Schrijven op speelse wijze uit hoe je een boeiend reisverhaal met kop en staart kunt schrijven, onder de veelzeggende titel Het 'Fantastische Fotospel'.

Deel 1: Voorbereiding

Na de zomervakantie vorig jaar was ik op een familieverjaardag. "Willen jullie onze vakantiefoto's zien?" Tante Yvon had deze keer geen insteekalbum, maar een laptop bij zich. Die middag zagen we een diavoorstelling vanaf een cd, vervolgens in de zitkamer een dvd'tje van Ronnie via de beamer en ook nog de vakantie van Yvon en haar gezin op de laptop. Tante bediende het geheel met de hand. “Dan kan ik tenminste het hele verhaal vertellen”.

Het was een lange zit. Wie er jarig was weten we niet meer. Bij het weggaan merkte ome Kees snedig op: "Volgend jaar maken we allemaal een reisverslag en zetten het op weblogs. Dan kunnen we op verjaardagen weer gewoon verjaardagen vieren."

Een goed plan – ook voor deze workshop op papier.

Ik doe dit Fantastische Fotospel vaak in workshops: dan is het een echt groepsspel. Maar je kunt het heel goed in je eentje ‘spelen’. Nog leuker wordt het als je vrienden vraagt om meelezers te zijn.

Kies twee foto’s uit. Het liefst foto's waar je een heel verhaal bij kunt vertellen als je ze aan mensen laat zien. Zo’n foto waarbij mensen zouden willen doorbladeren, maar jij moet dit verhaal uitgebreid vertellen omdat het zo boeiend is. Zoek zo’n foto. Eén van een leuke en één van een minder leuke gebeurtenis op reis.

Heb je geen eigen foto of wil je eens variëren: vraag je meelezers/schrijvers om een foto of knip een foto uit een reisgids.

Oefening:

  • Maak een top tien van je favoriete reisplekken waar je geweest bent. Je was er graag. Hou onder elke plaats een regel of tien open.
  • Zet achter iedere plek hoe het eruit zag.
  • Hoe rook het er, wat waren er voor geluiden, wat proefde je er, hoe voelde de atmosfeer, wat voelde jij er? (Dit mag eventueel met je zesde zintuig).
  • Wees zo specifiek mogelijk! Je hoorde geen tropische vogel, maar de motmot.


Deel 2: Reisverslag en reisverhaal

De meeste reisverslagen kenmerken zich door het bekende 'en toen en toen en toen en daar beleefden we dat en dat.' Ze doen denken aan opstellen over schoolreisjes, lang geleden.

Het kan mooier en beter, door een echt reisverhaal te schrijven: een verhaal gebaseerd op een door de schrijver gemaakte reis. Het zijn vaak waargebeurde verhalen die de schrijver zelf heeft beleefd tijdens de reis. Het verhaal draait vaak om een thema dat zich tijdens de reis ontwikkelt. Jan Wolkers beschrijft in De Kus (zie kader) bijvoorbeeld de ontwikkeling van zijn vriendschap met jeugdvriend Bob. Getweeën bezoeken de bijna-zestigers in een hilarische groepsrondreis Indonesië, waar Bob vroeger gevochten heeft.

Het reisverhaal vraagt daarom een specifieke manier van waarnemen en schrijven. Je bent zowel journalist als verteller. Het verhaal heeft een kop, een romp en een staart nodig. En een thema, een onderwerp, een middelpunt.

Oefening:

  • Kies één van die plekken uit en zoek er een foto bij.
  • Begin met de leuke gebeurtenis.
  • Bepaal met de dingen die je op de foto ziet het seizoen en het uur van de dag.
  • Wat voor weer is het, welke geluiden klinken, waar rook het naar?
  • Wie waren er bij?
  • Proefde je iets?
  • Beschrijf dit in een paar regels.


Deel 3: Lekker leesbaar

Voor familie, vrienden en reisverslagenlezers moet je je reisverslag kort, kleurrijk en krachtig houden. Als je een verslag op een site wilt plaatsen, die veel bezocht wordt door mensen die naar dat land op vakantie willen, is het prettig als je er praktische tips bijplaatst. Alle 'En toen en toens' mogen eruit. Al te langdradige en persoonlijke problemen moet je zien te vermijden.

Als je verslag klaar is, zet je deze op je weblog. Ook kun je een verslag maken dat je vervolgnes rondstuurt naar familie en vrienden. In het laatste geval heb je meer ruimte en meer mogelijkheden. Leef je lekker uit! Zorg er echter altijd voor dat er geen onduidelijkheden of spelfouten in staan. Die leiden af.

Oefening:

  • We gaan verder waar we gebleven waren, in oefening 2, de favoriete reisplekken.
    We vullen de lijstjes verder in en beantwoorden vragen.
  • Hoe beïnvloedde deze plek je stemming?
  • Hoe voelde je je toen je er aankwam en wat was er veranderd toen je wegging.
  • In een paar woorden.
    Je lichaam = de wereld. Waar op je lichaam is die plek?
    De plek = een dier. Welk dier?
    De plek = iemand. Wie?
    De plek = een liedje. Welke?
  • Op de plek vond een gesprek plaats, dat kan zijn tussen mensen of dingen die op de foto staan, maar ook tussen mensen die er even te voren geweest zijn of even later de 'foto in zullen lopen.'
  • Beschrijf een korte dialoog.
  • De plek is een persoonlijkheid (karaktereigenschappen, uitstraling) in jouw beschrijving.
  • Schrijf op.
  • De plek heeft een donkere kant, die je op het eerste gezicht niet ziet. Wat gebeurt er 's nachts of welke dingen gebeuren er die het daglicht niet kunnen verdragen?
  • Kies uit de 10 waarnemingen er minimaal 3 uit. Beschrijf met deze 3 in 10 regels de situatie die zich op deze foto afspeelt. Wat gebeurt hier?


Deel 4: Reisverhaal

Wil je een echt reisverhaal schrijven, bedenk dan goed wat je precies wilt vertellen. Wat is de kern van de gebeurtenis? Hoe was de aanloop, wat ging eraan vooraf (de kop), wat was precies de centrale gebeurtenis (de romp), en hoe verliep het verder (staart)? Pas op dat je niet vijf gebeurtenissen in een verhaal probeert te proppen, dat leest niemand.

Het reisverhaal leent zich bij uitstek voor zintuiglijk schrijven. Zoek naar specifieke details. Maak lijstjes met landschappen, autochtone personages, geuren, geluiden, gerechten, gevoelens.

Oefening:

  • Lees je stukje voor aan iemand die niet mee was op je reis of mail het aan iemand. Vraag je meelezer of hij een goed beeld krijgt, ziet hij de situatie voor zich, wat ziet hij, hoort hij iets, wat voelt hij, is er iets te ruiken, proeven?
  • Laat hem daarna de foto zien. Komt deze overeen met het beeld dat hij bij jouw voorgelezen / gemailde stukje had gekregen?
  • Punten van aandacht: is de beschrijving geloofwaardig? Zijn er opvallende en bijzondere details? Welke details die te zien zijn, werden er gebruikt, welke zijn er blijven liggen. Heeft de lezer dingen gezien, gehoord, geproefd die jij niet beschreven hebt? Zouden ze iets toevoegen? Voeg ze dan toe.


Deel 5: Vind het detail

Alles is al geschreven. Alle landschappen: blauwwazige bergen, azuren zeeën, parelmoeren stranden, duistere sloppenwijken, bedelaars zonder tanden en het onvermijdelijke vee op de weg. Of dichterbij huis de schreeuwende meeuw (beschrijf eens of het een kop- of een mantelmeeuw is), de regen op het tentdak, de platgereden padden op het fietspad.

Het gaat er om dat je er met jouw verhaal, jouw beschrijving uitspringt. Dat doe je door het bijzondere van de gebeurtenis op te zoeken. Tien tegen één dat er al eerder een reiziger vast heeft gezeten op een vliegveld of zo hartelijk is ontvangen door de autochtone bevolking, dat het onbeleefd was om korter dan drie dagen te blijven logeren.

Oefening:

  • Terug naar de foto: welke vragen zijn er nog te stellen. Schrijf op.
  • Beschrijf wat er op de foto verder gebeurde, vijf minuten nadat de foto gemaakt werd, als er een mens te zien was: wat deed hij / jij, wat wilde hij bereiken, wat voor taal gebruikt hij, wat hield hem op de plek bezig.
  • Als er een landschap, dier, huis, boot te zien is, hoe ging het daar verder mee?
  • Wat gebeurde er 's nachts, de volgende dag?
  • Heeft de plek nog een rol gespeeld bij je verdere reis, in je verdere leven eenmaal weer thuis.
  • Wilde je er naar terug?
  • Wat dacht je toen je de foto thuis weer zag, wat hield je toen bezig. Na een half jaar, na twee jaar, na tien jaar?
  • Stel je voor dat je een jaar op deze plek zou moeten doorbrengen: in welk opzicht zou je er beter / minder van worden. Beide gevoelens in een paar woorden.

Het doel van deze oefening is om je reisverhaal van een kop en een staart te voorzien. De tien regels uit opdracht 2 vormen de basis, waarmee je je verhaal kunt afmaken. Wil je ook foto's gebruiken, besteed dan aandacht aan het vinden van een treffend, leuk, origineel bijschrift bij de foto.


Deel 6: Kop en schouders

Je zult iets anders, iets nieuws moeten verzinnen. Dat kan je doen door het vinden van dát ene specifieke detail of díe unieke combinatie van zintuiglijke waarnemingen, waardoor je verhaal in één keer met kop en schouders uitstijgt boven de andere verhalen. Zorg dat je lezer iets bijzonders te zien, horen, ruiken, proeven, voelen krijgt. Voorbeeld. In plaats van bruinbehaarde hebben de palmen gele kale kokosnoten. En de hele dag schalt Eminem uit de beachbar van de afgelegen kampong Juara. Alle vijf (of zes) zintuigen zijn even belangrijk. Niet alleen het oog.

Om details te vinden kan een foto van grote hulp zijn. Stel je voor dat je maximaal inzoomt op een detail in het landschap of in de scène. Kwam er uit die lege flesjes (zie illustraties) nog een geur? Deed die tv het wel goed of was er een hoop ruisherrie? Zorgde de airco voor een extreem koele kamer? Gebruik dat detail!

Oefening:

  • Speel nu Het Fantastische Fotospel ook met een foto van een minder leuke gebeurtenis.

Dé Hogeweg
Ruim zes jaar werkte Dé Hogeweg in een literair theater in Den Haag. Aan het eind van elk seizoen was het podium een avondlang voor de medewerkers en zo debuteerde Dé met een kort verhaal waarmee ze de lachers op haar hand kreeg. In het jaar 2000 verscheen haar verhalenbundel
Strandstoelendans. Naast korte verhalen schrijft Dé columns voor internetsites en voor de digitale nieuwsbrief van de Koninklijke Nederlandse Atletiek Unie. Sinds de aanschaf van een digitale camera heeft ze drie van haar favoriete bezigheden - schrijven, reizen en fotograferen - samen kunnen voegen en is ze gestart met het organiseren van workshops Reisverhalen Schrijven.

Deze workshops vinden plaats in het atelier van beeldend kunstenares Ellen van Toor in Den Haag. Voor meer informatie kijk op:
http://highwayunlimited.web-log.nl/highwayunlimited
www.ellenvantoor.nl
en
http://hetvermogen.web-log/hetvermogen


Meer schrijfoefeningen...

Heb je een tip voor een onderwerp van een schrijfoefening? Stuur dan een mailtje hier.

Geef Schrijven Magazine cadeau! (Beeld: SXC)

Geef Schrijven Magazine cadeau!
(en krijg zelf ook een presentje) 

Bestel nu!
Schrijles van Arthur Japin? Kom naar de Schrijven Magazine Schrijfdag 2017!

Kom naar de Schrijven Magazine Schrijfdag 2017!

Bestel snel je tickets!
In ieder nummer van Schrijven Magazine: schrijftips van Gouden Griffel-winnaar

In ieder nummer van Schrijven Magazine: schrijftips van Gouden Griffel-winnaar Mireille Geus!...

Word nu abonnee!
Lees Schrijven Magazine

Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Word vóór maandag 24 juli 16.00 u. abonnee...

Leuke aanbieding