Interview met Maarten Dessing

Auteur van Uitgeven in eigen beheer

Journalist Maarten Dessing beschrijft in Uitgeven in eigen beheer de mogelijkheden én valkuilen voor auteurs die hun boek buiten het traditionele circuit willen vermarkten.

Uitgeven in eigen beheer, dan ruik ik de boekbinderslijm al.
“De titel van mijn boek dekt de lading. Mijn boek gaat niet over het zelf maken van boeken, maar over het zelf uitgeven. In mijn boek gaat het om: hoe kun je als schrijver je eigen boek in iedere denkbare oplage produceren en, indien gewenst, vermarkten. Verreweg de meeste schrijvers maken tegenwoordig gebruik van moderne technieken als printing on demand en internet – en dus van bedrijven die de schrijver daarbij assisteren. Denk aan bedrijven als Gopher, Lulu, Free Musketeers, Boekscout en inmiddels vele andere. Mijn boek laat zien welke diensten de verschillende typen auteurs het best bij welk bedrijf af kunnen nemen.”

Is er al niet genoeg geschreven over eigen beheer en pod?
“Integendeel. Er zijn inmiddels veel bedrijven actief die schrijvers willen helpen met uitgeven in eigen beheer. Nog nooit zijn deze bedrijven op een zinnige manier naast elkaar gezet. Nog nooit heeft iemand geprobeerd de mythes door te prikken waarmee bedrijven reclame voor hun dienstverlening maken. Nog nooit heeft iemand helder uitgelegd wat je, afhankelijk van het soort boek dat je hebt geschreven, het beste kunt doen.”

Wat zijn de grootste moeilijkheden waar mensen voor komen te staan die een eigenbeheeruitgave willen maken?
“De moeilijkheid is denk ik vooral het gebrek aan kennis van de markt. Een schrijver stuit op een bedrijf dat diensten verkoopt bij het uitgeven in eigen beheer – en gaat daarmee in zee. Omdat hij geen andere bedrijven kent, vergelijkt hij het dienstenpakket niet met dat van andere bedrijven. Evenmin denkt hij goed na of de aanpak van dat bedrijf wel strookt met wat hij zelf van een boek verwacht. Wie wil dat zijn boek zo goed mogelijk wordt geredigeerd, moet bijvoorbeeld niet in zee gaan met Free Musketeers. Omdat zij geen kosten vooraf in rekening aan de auteur brengen, is hun redactie noodgedwongen beperkt. Ook denken schrijvers bijvoorbeeld weinig na over het zogenaamde auteurscontract dat sommige bedrijven hen laten tekenen. Die contracten grenzen soms aan bedrog.”

Het lijkt me soms een lastige markt omdat er zoveel partijen zijn, en zoveel vage beloftes. ‘Je eigen boek uitgeven zonder opstartkosten,’ belooft Lulu, maar wat betekent dat? Of Wwaow: ‘Door deze dienst kan om het even welke schrijver een manuscript uitgeven en het voor de hele wereld ter beschikking stellen.’ Hoezo ‘de hele wereld?’
“Lulu doet geen valse beloftes. Een schrijver kan op Lulu gratis zijn boek uploaden. Iedereen die op de site van Lulu het boek vindt, kan het vervolgens kopen. Dat is één manier van uitgeven in eigen beheer. Waar het mij om gaat, is dat schrijvers goed nadenken wat voor consequenties deze manier voor hen heeft. Lulu doet bijvoorbeeld niets aan vormgeving. Wie een kookboek uitgeeft, heeft daarentegen veel belang bij uitmuntende vormgeving. Gaat deze auteur toch met Lulu in zee, dan moet hij de vormgeving op een andere manier regelen. Evenmin doet Lulu aan enige distributie. In een gewone boekhandel zal dat kookboek dus niet te vinden zijn. Hetzelfde geldt voor Wwaow: het bedrijf doet geen valse belofte. Maar wat betekent het dat een Wwaow-uitgave een manuscript ‘aan de hele wereld ter beschikking stelt’? Als je er goed over nadenkt, zul je merken dat ze aan geen enkele distributie doen. Ze bedoelen dus dat in theorie de hele wereld het boek kan vinden. Alsof een boekhandelaar in Texel zegt: ik bedien klanten van over de hele wereld die mijn winkel binnen stappen.”

Is het niet simpeler om gewoon bij een plaatselijke drukker binnen te stappen en 100, 300 of 500 exemplaren te bestellen?
“Soms wel. Neem een directeur die zijn memoires aan zijn personeel cadeau wil doen. Zo’n auteur wil helemaal geen wereldwijde distributie. Om meer dan eenvoudige vormgeving geeft hij niet. Om redactie misschien ook niet. Het gaat hem alleen om de productie van een boek. Dan kan een gewone drukker beter zijn. Zeker bij een hogere oplage – vanaf ongeveer 800 exemplaren – is dat goedkoper. Ook is het prettiger zaken doen met een drukker om de hoek dan met een anoniem internetbedrijf.”

Uiteindelijk is een uitgave bij een uitgeverij van naam en faam toch wat de meeste schrijvers willen?
“Uit een enquête van Schrijven Magazine blijkt dat een minderheid in eigen beheer is gaan uitgeven nadat een traditionele uitgeverij het manuscript had geweigerd. Maar de meeste schrijvers hebben andere redenen om het zelf te doen. En met een groeiende bekendheid van de mogelijkheden, waar mijn boek aan bijdraagt, zal die groep groter worden. Het is leuker, het is in potentie winstgevend of de uitgave is (nog) niet geschikt voor een groot publiek. Denk aan wat Erik Vlaminck in het begin van zijn carrière als schrijver deed: omdat hij nog twijfelde aan de waarde van zijn werk maar er wél een oordeel over wilde hebben, liet hij er in een kleine oplage boekjes van maken die hij cadeau gaf aan vrienden en bekenden.”

Terug naar Uitgeven in eigen beheer