Interview met Thomas Verbogt

Auteur van Schrijven is ritme

'Schrijven is ritme' is het eerste schrijfboek van schrijver, columnist en schrijfdocent Thomas Verbogt. In dit schrijfboek benadrukt hij het belang van ritme – zowel voor de stijl als voor de vertelling.

Waarom is ritme bij het schrijven belangrijk?
"Natuurlijk is wát je vertelt ontzettend belangrijk, maar even belangrijk is hóe je dat vertelt. Met andere woorden: de stijl. En in die stijl speelt het ritme een essentiële rol, een tekst moet `klinken'.

Ieder mens heeft een melodie, om het zo maar eens te zeggen. Een schrijver die karakteristiek wil zijn, en dat moet natuurlijk, moet die melodie laten horen, liefst in iets meer verhevigde mate dan normaal (want aan wat normáál is, hebben we niets). Hetzelfde geldt voor de personages die de schrijver ons geeft: ook die hebben hun eigen melodie, anders zijn ze onpersoonlijk.

Daarbij is het natuurlijk belangrijk dat de lezer in een ritme komt. Zo leest iedereen, waarschijnlijk, onbewust, een boek: op een ritme."

Is ritme iets dat zich alleen op zinsniveau afspeelt?
"De zinnen moeten alles te maken hebben met wat op dat moment moet worden opgeroepen. In geval van spanning of heftige emoties, moet je natuurlijk niet met weldadig uitgesponnen zinnen komen; die brengen die momenten om zeep of verzetten zich ertegen. Zulke zinnen kunnen wel bij de beschrijving van een eindeloos landschap onder de avondzon met personages die daar denkend over hun leven rustig lopen te wandelen.

Maar ook de vertelling heeft een ritme: gas geven, gas terugnemen, snel een hoek omgaan, even stilstaan, enzovoort. Het is nuttig daarbij heel concreet aan scènes te denken. Ik verwijs naar het vertelritme van een film."

Kun je ritme leren of verbeteren? Iedereen heeft toch van nature zijn eigen ritme?
"Ritme kun je verbeteren door alles wat je schrijft hardop te lezen. En dan alles wat ophoudt, te schrappen."

Moet je bepaalde muziek draaien om een bepaald ritme in je tekst krijgen, helpt dat?
"Mij helpt dat enorm. Ik heb altijd, op de achtergrond, muziek aan als ik werk en ik kies daarbij voor klanken die te maken hebben met wat ik schrijf. Een melancholieke passage vraagt om kamermuziek van Brahms, bij toneel wil Philip Glass enorm helpen en columns worden vaak begeleid door wat opgetogen jazz. Het zijn maar voorbeelden."

Je hebt een aantal schrijvers begeleid. Wat zijn veelgemaakte fouten wat ritme betreft?
"Te lange beschrijvingen. Toelichten wat al duidelijk is - dat houdt op. Slepende dialogen. Zinnen met te veel lange woorden. Te veel bijvoeglijke naamwoorden voor een zelfstandig naamwoord. Te veel aanloopjes."

Wat zijn nu goede voorbeelden?
"Het proza van Remco Campert, Arnon Grunberg en Tommy Wieringa."

Terug naar Schrijven is ritme