Start » Nieuws » Dichtvormen – Sonnet

Dichtvormen – Sonnet

18 Mei 2016

Iedere woensdag zet Schrijven Online een andere dichtvorm in het zonnetjeDe kunst van het dichten kent vele vormen en maten. Toch blijft poëzie vaak wat onderbelicht in Nederland en Vlaanderen. Daarom zet Schrijven Online elke week een dichtvorm online met uitleg, een voorbeeld en een schrijfopdracht. Deze week het sonnet.

Vorm

Het sonnet is misschien wel de bekendste dichtvorm in de westerse letterkunde. Er bestaan meerdere vormen, maar de twee bekendste zijn het Italiaans sonnet en het Engels sonnet.

Italiaans of Petrarcaans sonnet

Dit sonnet is vernoemd naar de Italiaanse dichter Francesco Petrarca. Hij was de dichter die het sonnet populair maakte in Europa.

Het Italiaanse sonnet bestaat uit vier strofen en 14 regels. De eerste twee strofen, het octaaf, bestaan uit vier regels, de kwatrijnen. De laatste twee strofen, het sextet, bestaan maar uit drie regels, de terzinen. Na het octaaf komt een chute, een plotselinge wending in de inhoud van het gedicht. De inhoud van het octaaf en het sextet moeten wel aan elkaar gerelateerd zijn.

Het rijmschema is vaak abba abba cdc dcd. Toch zijn andere rijmschema’s ook mogelijk, bijvoorbeeld door het octaaf in abba baab te schrijven.

Engels of Shakesperiaans sonnet

Wie heeft er niet gehoord van Shakespeare’s beroemde sonnetten. Het Engels sonnet bestaat, net als het Italiaanse sonnet, uit vier strofen en 14 regels. De eerste drie strofen zijn kwatrijnen. De laatste strofe bestaat uit twee regels, het distichon. Bij dit soort sonnetten is niet per se sprake van een chute. Het distichon bevat wel vaak een climax of een conclusie.

Het rijmschema is vaak abab cdcd efef gg. Ook komt een strenger rijmschema voor, abab bcbc cdcd ee. Dit laatste rijmschema werd vaak gebruik door Sir Edmund Spencer.

Sonnettenkrans

Een sonnettenkrans is een reeks van precies 15 sonnetten. De slotregel van elk sonnet moet de beginregel van het volgende sonnet vormen. De slotregel van het veertiende sonnet moet gelijk zijn aan de beginregel van het eerste sonnet. Het vijftiende sonnet moet samengesteld zijn uit de beginregels van de eerste veertien sonnetten, in de juiste volgorde.

Beginnen alle poëzietermen je te duizelen? Je kunt ze snel opzoeken in het poëzie dossier op Schrijven Online!

Voorbeeld

Het sonnet De Zomers is geschreven door Kees Stip. Het is een Italiaans sonnet met een afwijkend rijmschema in het sextet.

Klaprozen, korenbloemen, barstensvolle
goudgele aren streelden mijn gezicht.
Groengouden vliegen zoemden een gedicht.
Rood liet het ooft de appelwangen bollen. 

Zomernachtdonker is gesmolten licht.
Niet bang zijn voor kabouters en voor trollen.
Ze komen 's nachts het grasveld voor je rollen.
Alleen een dom kind houdt zijn ogen dicht. 

Zullen wij dit soort zomers nooit meer zien?
Ging dan het paradijs voorgoed verloren
omdat wij aan de wereld toebehoren?

Huil niet, huil niet, de hemel zal misschien
een zolder in een huis zijn zonder zorgen.
Daar hebben ze die zomers opgeborgen.

Sonnetten kunnen ook gemaakt worden met iets anders dan taal. Ted van Lieshout maakte sonnetten met onder andere cashewnoten. Hoe? Dat lees je hier.

Opdracht

Kies één van de bovenstaande vormen van het sonnet. Schrijf een sonnet over jouw favoriete film. Vergeet niet de chute of climax aan het einde! Je kunt er natuurlijk ook voor kiezen om een sonnet van voorwerpen te maken.

Je kunt het gedicht in het reactieveld hieronder plaatsen. Er zal geen redactionele feedback op gegeven worden, maar onderling is er uiteraard ruimte voor feedback.

« terug naar het nieuwsoverzicht

Gerelateerd nieuws:

- Dichtvormen – Slam Poetry
- Dichtvormen – 160 (SMS gedicht)
- Dichtvormen – blank vers
- Beter leren schrijven? Volg een schrijfcursus bij de Schrijven Online Academie


Succes met eigen beheer

 Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Word vóór maandag 22 januari 16.00 u...

Profiteer nu!
Schrijven

 Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Word vóór maandag 22 januari 16.00 u...

Speciale aanbieding
Tommy Wieringa

Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Word vóór maandag 22 januari 16.00 u....

Leuke aanbieding
Schrijftips

 Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Word vóór maandag 22 januari 16.00 u...

Speciale aanbieding